16 dec 2011

Kan het een beetje hoffelijker?

Zunke
Kan het een beetje hoffelijker?

Zunke is van binnen soms niet ouder dan een kind van vier jaar en als ze de zon voelt, spreekt ze weer net als toen. Over de dingen.

Vorige week keek ik naar de HBO Comedy-special Here en Now van Ellen Degeneres. De Amerikaanse comédienne had het onder meer over het gebrek aan hoffelijkheid in onze huidige maatschappij. Ze ondersteunde haar pleidooi met enkele herkenbare voorbeelden. Zoals de deur open houden voor iemand, die vervolgens naar binnen rent zonder jou ook maar één blik waardig te keuren.

En hoewel je de deur aanvankelijk alleen openhield voor die ene persoon komen er ineens uit alle hoeken mensen toestromen. Allemaal rennen ze jou voorbij zonder de deur 'over te nemen' en zonder enig bedankje. Misschien is het dat soort gedrag, waardoor je de volgende keer wel twee keer nadenkt.

Hare Majesteit

Dat is jammer, want de deur openhouden voor een ander is een hoffelijke daad, maar een klein knikje of bedankje is dat ook. Niet dat je het daarom doet, maar volgens Ellen Degeneres heeft ze op zo'n moment zin om te buigen en te zeggen: "Graag gedaan, hare majesteit. Het spijt mij dat ik geen rozenblaadjes heb meegebracht om voor u uit te strooien."

Hetzelfde overkomt mij wel eens in de tram of bus. Ik ben zo iemand die nog opstaat voor oudere mensen en mensen de slecht ter been zijn. Hoewel een deel van hen dit apprecieert met een bedankje, heb ik ook al heel wat keren een soort non-verbale reactie waargenomen die het midden houdt tussen verontwaardiging (waartegen?) en vanzelfsprekendheid (waarom?).

Alsof ik zojuist net voor hun neus met een onbeleefd manoeuvre het laatste zitje heb ingepikt. Ik heb dan zin om mijn truitje omhoog te trekken en te laten zien dat ik op mijn rug een ritssluiting van mijn nek tot mijn staartbeentje heb: het gevolg van een zware rugoperatie. Ik heb geregeld last bij het staan in een bus of tram, maar ik ben meestal wel een stuk jonger dan de mensen voor wie op opsta. Maar vanzelfsprekend is het toch niet. Ellen Degeneres zegt hierover: "Ik zou best wat meer 'alstublieft's' en 'dank je wel's' willen horen.

Lift-leedvermaak

In plaats daarvan lijken mensen er juist van te genieten als jij pech hebt. Nog een voorbeeld van Ellen Degeneres: "Als je bijvoorbeeld naar de lift rent. Iedereen je staat aan te staren, zonder de liftdeuren tegen te houden. Er zijn er zelfs die je aankijken in de hoop dat je het niet haalt. En dan haal je het toch. Nu is het aan jou om hen aan te kijken met een blik van: You didn't think I'd make it, did you? Well, I did.'

Ook ik heb wel eens het gevoel dat mensen je graag op je bek zien gaan. Vreemd als je erover nadenkt. Voelen mensen zich beter als het anderen slecht gaat? Of nog erger: als ze jou een hak kunnen zetten? Ja, dus. Ik denk dat het een soort tijdelijke blijheid is; dat ze even kunnen ontsnappen aan hun eigen ellende, omdat een ander meer pech heeft dan zijzelf.

Het lijkt soms een echte plaag. Vorige week rende ik naar de tram en de chauffeur leek er een waar genoegen in te scheppen om de deur net voor mijn neus snel dicht te doen. Ik weet bijna zeker dat hij het er om deed. Vervolgens zette de tram zich langzaam in beweging om enkele meters verder voor een rood stoplicht te stoppen. Zou die man zich beter voelen door mij daar te laten staan? Heeft hij nog even in zijn achteruitkijkspiegel gekeken en eens smalend gelachen toen hij mij daar zag staan?

Het was blijkbaar niet mijn dagje, want even later reed de chauffeur van de volgende tram mijn halte pardoes voorbij. Ze was druk aan het babbelen met een andere chauffeur die net op de tram was gesprongen om naar huis te gaan. Ik liep naar voren en zei: "Sorry, maar u bent mijn halte voorbij gereden."

Voor ik was uitgesproken, werd mij door de meereizende tramchauffeur toegesnauwd: 'Had je maar eerder moeten drukken." Een vreemd antwoord, want ik had direct op de stop-knop gedrukt na de halte ervoor.

En zo stond ook deze tram stil voor het rode stoplicht. Eerder mocht ik de tram niet in en nu mocht ik er blijkbaar niet uit. Een andere reiziger was minder geduldig en begon direct te schreeuwen. Ik voelde de agressieve energie over een weer gaan toen het ontaardde in een ordinaire scheldpartij. Het had ook anders gekund, denk ik dan.

Wat is er gebeurd met toegeven dat je je vergist hebt (overkomt iedereen wel eens) en gewoon even 'sorry' te zeggen (is helemaal niet zo moeilijk)? En eventueel mensen voor het rode stoplicht even laten uitstappen?

Onze maatschappij is aan het 'verhufteren.' Uit een onderzoek bleek in 2009 al dat meer dan tachtig procent van de Nederlanders vindt dat onbeschoft gedrag is toegenomen. Bijna vijftig procent van de Nederlanders stoort zich er zelfs dagelijks een of meerdere keren per week aan.

Tegelijkertijd zijn we bang om mensen op hun onbeschofte gedrag aan te spreken, omdat we angst hebben voor aan agressieve reactie. Zesendertig procent vreest zelfs voor lichamelijk geweld als ze anderen op hun onbeschoft gedrag wijzen. Leven wij in zo'n wereld? Hoog tijd om daar wat aan te doen, mensen!

Nieuwe aanpak

Daarom pleit ik voor een geheel nieuwe aanpak die onbeschofte mensen helemaal in de war zal brengen. Voortaan steken we in het verkeer niet meer onze middelvinger op, maar onze duim, zo van: Hartstikke goed afgesneden! Prima, dat je mij niet laat meeritsen! He, bedankt dat je mijn parkeerplaats hebt ingepikt!

Ook bij ander onbeschoft gedrag reageren we voortaan precies het tegenovergestelde. Als niemand de liftdeuren openhoudt als wij komen aanrennen, zeggen we - als we het toch halen - tegen de rest van de liftgebruikers: "He, hartstikke bedankt." Ik zeg voortaan: "Prima dat je mijn halte voorbij rijdt. Ik moet toch nodig eens een luchtje scheppen. Bedankt, zeg."

Ook zal ik voortaan altijd rozenblaadjes in mijn jaszak steken, zodat ik ze hier en daar kan uitstrooien, zodat hufters zich ook eens een echte koning en koningin kunnen voelen. Want eigenlijk denk ik dat hufterig gedrag voortkomt uit een laag zelfbeeld en een gebrek aan levensvreugde.

Mijn onderliggende boodschap: kan het een beetje hoffelijker? Het kost niets en je voelt je na afloop een stuk beter. En wij ook.

Zunke

Tags: columns, zunke

Reacties (1)

  • 06 jan 2012 23:09
    ingmar

    Goed artikel Zunke, al lezende moest ik toegeven dat ik wel vaker een glimlach niet kon onderdrukken als iemand voor mijn neus de trein miste. Ik ga proberen mijn leven te beteren!
    Veel dank!

    Antwoorden
 

Reageren

  • HTML niet toegestaan. URL's worden automatisch clickable.
    * E-mail adres wordt niet getoond