Waarom vrezen wij vrijdag de dertiende?

13-01-2012
Niki
Waarom vrezen wij vrijdag de dertiende?

Vandaag is het vrijdag de dertiende. Volgens sommigen een dag waarop het ongeluk op de loer ligt. Maar waarom vrezen zoveel mensen de combinatie vrijdag en het getal 13? Volgens een van de verklaringen werd Jezus op een vrijdag de dertiende gekruisigd. Ook zaten er aan het Laatste Avondmaal welgeteld dertien mensen aan tafel: Jezus en zijn twaalf apostelen. Judas was er - zoals we allemaal weten - te veel aan. Maar er is meer.

Voor weer een andere verklaring moeten we terugkeren naar het jaar 1307. In dat jaar liet koning Filip IV uit Frankrijk met steun van paus Clement V honderden Tempeliers arresteren. Op vrijdag de dertiende. De Tempeliers werden geheel ten onrechte beschuldigd en de meeste van hen eindigden op de brandstapel, het begin van de vernietiging van de Orde van Tempeliers.

De Franse koning had een goede reden. Hij had heel wat schulden bij de machtige Orde en wilde even orde op zaken stellen. Hij had misschien beter een andere dag gekozen, want de triomf was van korte duur. Nog voor het einde van het jaar waren zowel Filip IV als paus Clement dood.

Dagje vrij

Het (bij)geloof dat vrijdag de dertiende een ongeluksdag is, heeft ook vandaag de dag nog een hoop aanhangers. In de Verenigde Staten verzuimen opvallend veel mensen om vandaag op hun werk te verschijnen. Ook zakelijke transacties worden nog even uitgesteld tot maandag. Het zou de Amerikaanse economie miljarden dollars kosten. Verder hebben de meeste vliegtuigen geen dertiende rij en in veel Britse gebouwen ontbreekt dan weer de dertiende verdieping en ook ziekenhuizen hebben bijna nooit een operatiekamer 13.

Elders

Vreemd genoeg geloven mensen in landen als Griekenland juist dat dinsdag de dertiende ongeluk brengt en in Italië is vrijdag de zeventiende een dag om te vrezen. Vandaar ook dat de Renault 17 in Italië kortweg R177 heet. Ook Japanners begrijpen niets van ons ongeluksgetal 13. Voor hen is 4 namelijk een getal om te vrezen. De woorden 'vier' en 'dood' klinken in het Japans namelijk bijna hetzelfde. Dus ontbreekt in veel Japanse hotels niet de dertiende verdieping, maar de vierde.

Geschiedenis

Maar zijn er dan voorbeelden dat er op vrijdag de dertiende meer rampspoed was dan op andere dagen? Wie de geschiedenis er op naslaat, ontdekt dat er op vrijdag 13 september 1913 een grote treinramp plaatsvond in het Nederlandse Weesp. 41 mensen kwamen om het leven.  

In de Andes verongelukte in 1972 op vrijdag de dertiende een vliegtuig, waarbij slechts 16 van de 45 inzittenden de ramp overleefden. Op dezelfde dag stortte een Aeroflot Ilyushin-62 passagiersvliegtuig neer buiten Moskou, waarbij alle 176 inzittenden kwamen hierbij om het leven.

Een ander opmerkelijk verhaal is dat van een Roemeen die op vrijdag 13 augustus 2004 overleed. De bijgelovige man besloot het noodlot niet te tarten en bleef die dag 'veilig' binnen. Daar werd hij gestoken door een zeldzame, maar uiterst giftige bij waarna hij overleed.

Het getal  

De angst voor het getal 13 is zelfs erkend als ziekte en wordt triskaidekafobie genoemd, naar het Griekse telwoord voor 13: tris-kai-deka. De angst voor vrijdag de dertiende is een subcategorie van deze aandoening en heet paraskevidekatriaphobia. Beroemde mensen met paraskevidekatriaphobia waren Napoleon, Henry Ford en Franklin D. Roosevelt. Ze weigerden allemaal om op een vrijdag de dertiende te reizen.

De Franse componist Jules Massenet leed aan triskaidekafobie: de angst voor het getal 13. Zo schreef hij uit voorzorg nooit zijn naam voluit, omdat deze bestond uit dertien letters. De dertiende pagina van zijn manuscripten nummerde hij altijd '12bis'. Het mocht niet baten: hij overleed op 13 augustus 1912, een jaartal dat trouwens het getal 13 oplevert als je de cijfers bij elkaar optelt.

In zijn dagboek vermeldt schrijver Victor Hugo dat hij op 13 februari 1871 met een rijtuig met dertien passagiers een reis maakte naar Bordeaux, waar hij logeerde in een huis met huisnummer 13. Op 13 maart zat hij bij het teruglezen van zijn notities te piekeren over het getal 13, toen hij te horen kreeg dat zijn zoon plotseling was overleden.

Sindsdien wantrouwde Hugo het getal zo hartgrondig dat hij zelfs een nieuwe trend zette. Toen hij een diner organiseerde voor veertien gasten en een van hen op het laatste moment verhinderd bleek, vroeg hij zijn koetsier om aan te schuiven. De vrees voor 'dertien gasten aan tafel' leefde in Parijs daarna zo sterk, dat slimmeriken uitzendbureau 'De Veertiende' op poten zetten. Op verzoek leverde het bureau een veertiende eter.

Een soortgelijk beroep oefende ene Andrew Malketh in Londen uit. Bij zijn dood liet hij maar liefst 30.000 Britse ponden na, verdiend als veertiende man aan tafel. Bovendien had hij al die tijd gratis kunnen eten.

Toen uitgerekend de Apollo 13 op een haar na verongelukte tijdens een maanreis vroegen sommige mensen zich af: 'Zou dan toch?' Apollo 13 was namelijk de dertiende missie die gelanceerd werd vanaf platform 39 ( 3×13) en kreeg op 13 april 1970 om 13.13 uur technische problemen. De bemanning van de Apollo 13 landde nooit op de maan en kon maar ternauwernood veilig naar de aarde terugkeren.

Tot zover de voorbeelden. Als je wat bijgelovig bent en je je na het lezen van dit artikel wat onbehaaglijk voelt, kun je vandaag nog altijd je vingers kruisen. Het kruisen van de vingers - om onheil af te weren - is een gebruik dat vooral in Christelijke landen wordt toegepast. Waarschijnlijk omdat gekruiste vingers een kruis vormen, een belangrijk symbool in het Christendom.

Ten slotte: we krijgen dit jaar nog twee vrijdagen die op een dertiende vallen: vrijdag 13 april en vrijdag 13 juli.

Bronnen: Wikipedia en Kennislink.

*Afbeelding: weheartit.

 

 

Reageren

  • HTML niet toegestaan. URL's worden automatisch clickable.
    * E-mail adres wordt niet getoond