Ik ben van de Facebook generatie

12-03-2012
Claudine
Ik ben van de Facebook generatie

Claudine (24) is een jonge, hoger opgeleide Nederlandse, die met haar masterdiploma sociale geografie onder de arm, haar eerste stappen zet op de arbeidsmarkt. Niet simpel als de ene economische crisis de andere opvolgt, werkgevers een schaap met vijf poten willen en Geert Wilders ontwikkelingsgeld het liefst helemaal wil schrappen.

In haar vorige column Help ik heb een quarterlife crisis! schreef Claudine over de achtbaan waarin ze zich bij momenten bevindt in haar zoektocht naar een leuke baan. Vandaag filosofeert ze over een ander fenomeen van deze tijd waar haar generatie mee is opgegroeid en zelfs naar is genoemd: Facebook.  

Ik ken jou ergens van...

Vandaag vertelde een collega dat iemand die ze helemaal niet kent haar had aangesproken met: "Ik ken jou ergens van..." Opeens schoot het haar te binnen: "Ik ken jou van Facebook." Maar mijn collega zit helemaal niet op Facebook. De 'bekende' bleek de buurvrouw van een vriendin van de dochter van mijn collega. Wat ik bedoel, is dat je blijkbaar al wordt herkend van een foto op Facebook - door de buurvrouw van een vriendin van je dochter - ook al ken je haar niet en ben je zelf niet eens aanwezig op Facebook.  

Dingen veranderen. Soms. Heel snel. En ik ben meestal redelijk sceptisch - of op zijn minst een beetje kritisch en wat afwachtend - tegenover sommige snelle veranderingen. Dat betekent niet dat ik er een hekel aan heb. Ik ben zelfs vóór verandering. Maar niet zomaar elke verandering: verandering is namelijk niet per definitie goed.

Want wat als een verandering te snel gaat? Dan kun je toch niet meer volgen? Ik bedoel: wie weet hoe groot de gevolgen zijn op het moment dat veranderingen zich voltrekken, maar ook wat de gevolgen zijn op langere termijn.

Facebook in cijfertjes

Maar eerst neem ik jullie even mee naar acht jaar geleden, niet zo lang geleden dus. In 2004 wordt de sociale netwerksite Facebook geboren om studenten met elkaar laten communiceren en informatie te delen. In geen tijd verspreidt Facebook, of gelijkaardige sociale studentennetwerksites, zich over Amerikaanse studentencampussen én over de wereld. Vandaag de dag is Facebook niet meer weg te denken uit ons leven. Online en in het echte leven.  

Even wat cijfers om de betekenis en impact hiervan te beseffen en tot ons door te laten dringen. Er zijn op dit moment bijna één miljard actieve Facebook gebruikers, bijna 1 op de 7 wereldburgers heeft dus een Facebook account, ofwel profiel. Vijf miljoen van de Facebook gebruikers komt uit Nederland: dat is bijna 1 op de 3 Nederlanders. In België telt men 3,5 miljoen gebruikers: meer dan 1 op de 3 Belgen zit dus op Facebook.

Vooral onder jongeren, die met Facebook zijn opgegroeid, is het gebruik van de sociale netwerksite populair: maar liefst 91 procent van de jongeren tot 25 jaar is actief op Facebook. In de Verenigde Staten logt bijna de helft van de jongeren direct na het wakker in om de laatste nieuwtjes te checken, iets te posten en alvast even te 'praten' ofwel chatten. Uit Amerikaans onderzoek blijkt ook dat 57 procent van de Amerikanen vandaag de dag meer online met elkaar 'praat' dan in het echte leven.

Een gemiddelde Facebook sessie duurt dertig minuten, maar er zijn mensen die per dag heel wat meer uren doorbrengen op de sociale netwerksite en dan heb je er die elk uur even moeten checken wat er is gebeurd en of ze iets hebben gemist. Dit moet toch gevolgen hebben op ons en ons dagelijks leven?

Dat zet mij aan het denken

Het was Facebook zelf die me hierover een paar weken geleden aan het denken heeft gezet. Ik had een paar dagen niet op mijn profiel gekeken en kreeg een mail met een samenvatting van alles wat ik had gemist. Dat riep bij mij een aantal vragen op. Had ik eigenlijk wel iets belangrijks gemist? Maar ook: waarom sturen ze mij deze mail? Zijn ze bang dat ik vergeten ben dat ik een Facebook account heb? Moet ik weer eens dringend mijn profiel bezoeken?

Ik bepaal graag zelf hoe en wanneer ik communiceer, thuis en elders en dus ook op Facebook, maar nu 'dwingt' Facebook mijn updates te checken als ik even met andere dingen bezig ben. Het online sociale netwerk heeft in een paar jaar tijd onze manier van communiceren sterk beïnvloed, zelfs ons denken en doen. Een hele generatie is zelfs al vernoemd naar Facebook.

De Facebook generatie

Ik behoor zelf ook tot de Facebook generatie: jongeren die opgroeien in een wereld waarin het gebruik van online sociale netwerken de normaalste zaak van de wereld is. De sociale netwerken zouden de manier waarop deze generatie communiceert, definitief hebben veranderd, waarbij real life en het leven online nauw met elkaar zijn verweven en zelfs 'door elkaar heen lopen.' 

Deze jonge generatie wordt beschreven als 'geobsedeerd met zichzelf' en vooral bezig met 'het neerzetten van een positief beeld en imago van zichzelf.' Ook op Facebook.

Toch is niet iedereen zo negatief over deze Facebook generatie. Tijdens de Arabische lente wisten jongeren in diverse Arabische landen met gebruik van moderne, technische middelen via sociale media als Facebook en Twitter wereldkundig te maken wat er ter plaatse gebeurde. Zij zetten de sociale media in en gebruikten Facebook en Twitter bij het verspreiden van hun revolutie.  

Mijn eerste stappen

Twee jaar geleden zette ik zelf mijn eerst stappen op Facebook. Ik was niet actief op een online sociaal netwerk en eigenlijk was ik ook niet van plan om mezelf lid te maken. Maar twee van mijn zussen moet ik hiervoor achteraf bedanken: zij hebben mij aangemeld op Facebook.

Er ging een nieuwe wereld voor mij open. Veel van mijn neven en nichten zijn ouder dan ik, wonen erg verspreid over Nederland en zelfs over de hele wereld en via Facebook heb ik ze beter leren kennen. Ik ging in het kader van een afstudeeronderzoek drie maanden naar Suriname en zat bij momenten diep in de binnenlanden, maar ondertussen kon ik de meeste tijd volgen wat men in Nederland allemaal aan het doen was en contact houden met mijn moeder en zussen. Dankzij Facebook.

Van vrienden die zijn verhuisd, en ik hierdoor minder spreek, kan ik zien wat ze aan het doen zijn. Ik ben nu zelf bezig met de organisatie van een heel leuk festival waar ik zonder Facebook nooit bij betrokken zou zijn geweest. En zo kan ik eigenlijk nog wel even doorgaan met het opsommen van allerlei voordelen.

Maar: ik weet nu ook steeds wat mensen, die ik zes jaar niet meer heb gezien of één keer op een feestje heb ontmoet, voor ontbijt hebben gegeten en of ze een bepaald merk kleding leuk vinden. En eigenlijk zijn het altijd dezelfde mensen die iets plaatsen, of zoals zijzelf vaak zeggen: iets posten, op Facebook. Intussen weet je dus over een hele groep vrienden nog niets.

Als je echt wilt weten hoe het met iemand gaat, kun je dit vaak ook niet aflezen van zijn of haar prikbord. Soms kost Facebook mij ook enorm veel tijd. Als ik achter mijn computer serieus probeer te werken, is het bij momenten behoorlijk afleidend, ja zelfs storend. 

'We zijn zo eenzaam zonder (en ook met)...Facebook'

Uit onderzoek blijkt dat al dat online netwerken niet altijd positieve gevolgen heeft voor ons. Facebook is - ondanks de opzet om mensen met elkaar in verbinding te brengen en alles met elkaar te delen - geen vervanging voor echte vrienden en contacten. Uit onderzoek van het Nederlandse vrouwenweekblad Margriet blijken jongeren tussen de 22 en 34 jaar, ondanks Facebook, twee keer meer eenzamer zijn dan ouderen. 

Sommige onderzoekers beweren zelfs dat je depressief kan worden van Facebook. Dat komt omdat de meeste mensen op Facebook een mooi plaatje willen neerzetten van zichzelf. Als anderen er voortdurend in slagen zichzelf leuker te presenteren, kan dat gevolgen hebben voor hoe jij je daarbij voelt.

Maakt Facebook een niet te onderschatten onderdeel uit van de ik-wereld waarin we op dit moment leven? Is Facebook vandaag vooral bedoelt om jezelf neer te zetten als 'merk?' Dus als iemand met een druk en interessant sociaal leven, iemand met veel Facebook vrienden die wordt uitgenodigd voor talloze, vooral hippe feestjes en events, zoals de achteraf foto's ook aantonen. Ook wordt er heel veel  gepost en gereageerd voor en na al die hippe feestjes, events en allerhande boeiende gebeurtenissen.  

Zo kunnen vrienden, vrienden van vrienden en andere kennisen op en via Facebook voortdurend zien hoe 'succesvol' je bent en welke leuke feestjes je bijna non stop beleeft. Maar wat met de toeschouwer die niet wordt uitgenodigd of altijd te laat is en alles mist of dit alles misschien niet eens mag meebeleven? Die beseft al snel dat zijn of haar eigen leven er een stuk saaier uitziet, in real life en ook op Facebook. Dat kan dus weer leiden tot depressieve gevoelens, want net als vroeger op het schoolplein mag hij of zij niet meespelen en ook online horen zij er niet bij. 

Aandacht, verslaafd 

Verder kunnen mensen zich heel vervelend voelen als ze niet genoeg aandacht krijgen op Facebook. Ze gaan zichzelf afvragen of ze nog wel 'leuk' worden gevonden of zelfs of anderen nog wel om hen geven als ze maar weinig worden 'geleukt' en er niet in slagen voldoende reacties te verzamelen die natuurlijk ook 'leuk' of grappig of interessant moeten zijn om indruk te maken.  

Uit onderzoek blijkt daarnaast ook nog dat Facebook nogal verslavend is, zelfs verslavender of even verslavend als alcohol en sigaretten, wat zoveel wil zeggen als: mensen kunnen niet meer zonder. Ze krijgen afkickverschijnselen als ze niet regelmatig, soms elk uur, nieuwe berichten en updates kunnen checken. Of ze raken geobsedeerd in het 'verzamelen' van zoveel mogelijk likes.

Allemaal vragen

Bovendien ben ik soms erg verbaasd hoe open mensen soms zijn op Facebook, ook je collega's en - toekomstige - baas kunnen toch meekijken? Wat als je party pics op Facebook belanden van die ene keer dat je een glaasje hebt gedronken? Weet je toekomstige baas dat ook? Misschien dronk je dat glaasje ter ere van de verjaardag van een goede vriendin of je tante, maar weet de kijker dat ook?

Ook twijfel ik of het gebruik van een sociaal netwerk sociale relaties echt versterkt en ons dichter bij elkaar brengt.

Laatst vertelde iemand mij bijvoorbeeld dat haar moeder haar niet meer belde. Toen ze vroeg waarom niet, vertelde die moeder doodleuk dat ze alles al wist via Facebook. Ze hoefde dus niet meer te bellen om te weten waar haar dochter allemaal mee bezig is of - en dat is wel opmerkelijk - hoe het met haar eigen dochter gaat.

Sociale contacten zijn ook veel minder aan een plaats gebonden door de online sociale netwerken. Vroeger vond pesten voornamelijk plaats op schoolpleinen of werkvloer, maar nu kun je er ook thuis niet meer aan ontsnappen.

We krijgen via de sociale netwerken verder zoveel informatie binnen dat we ons geen seconde meer hoeven te vervelen. Hierdoor willen we ons ook geen seconde meer vervelen. Dit moet toch haast wel ten koste gaan van ons vermogen om ons te concentreren op dingen die wat minder spannend zijn?

En hoe zit het met onze privacy en de privacyregels van Facebook zelf? Zo heb ik een keer gehoord dat als je jouw account weggooit, lees 'verwijderd,' deze voor altijd in een databank van Facebook blijft staan.

Ik ben een leuker(d)

Er zullen mensen verbaasd zijn dat juist ik over Facebook schrijf. Ik plaats bijna nooit berichtjes, ik feliciteer wel eens iemand mocht ik toevallig die dag Facebook openen. Als je mij een berichtje stuurt, duurt het vaak lang voor je antwoord krijgt en soms vergeet ik zelfs helemaal om een berichtje terug te sturen (sorry, echte vrienden).

Alleen met 'leuken' ben ik redelijk actief. Tja, ik ben natuurlijk wel 'lid' van de Facebook generatie, een generatie die zich niet altijd bewust is van de gevolgen van al dat sociaal netwerken. Maar het zal intussen wel duidelijk zijn: ik ben allesbehalve een schoolvoorbeeld van een 'lid' van de Facebook generatie.

Samenvattend bestaat DE Facebook generatie ook niet. Voor sommige mensen is Facebook een uitkomst, een manier om te delen of zelfs een revolutie te ontketenen.

Voor een ander groot deel van de jonge gebruikers wordt het een verslaving, weer anderen maakt het onzeker, er zijn er die online worden gepest of worden 'vergeten' door hun vrienden en familie, ja zelfs hun moeder die in real life geen of nog weinig contact met hen opnemen.

Gaan wij, en de generaties na mij, bijvoorbeeld ook revoluties ontketenen via sociale media en sociale netwerken? Een groene revolutie om maar een voorbeeld te noemen. Of vereenzamen we straks allemaal en weten we de online wereld in de toekomst ook niet meer van de echte wereld te onderscheiden?

Ik vraag het mij soms af.

Claudine

Foto's ©Sharon-Anouk Brouns. 

Bronnen: Wikipedia over Facebook.  

The Times of India, online artikel Facebook Depression.  

The Guardian, online artikel Social Networking sites changing Childrens Brains. 

Reacties (2)

  • 18-03-2012 10:10
    Nelly Brouwn

    Ja,voor mij is FB in het weekend een soort gids. Is mijn dochter al wakker? Yes, nu kan ik haar bellen zonder kans op een zeer slaperige stem. En vaak is het een uitkomst alleen zorgen niet echt verslaafd te raken natuurlijk.
    Leuk en herkenbaar artikel

    Antwoorden
  • 18-03-2012 17:28
    Claudine

    Dank je wel. FB heeft inderdaad ook een hoop voordelen. Leuk dat het zo herkenbaar is. Geniet nog van je avond, Nelly!

    Antwoorden
 

Reageren

  • HTML niet toegestaan. URL's worden automatisch clickable.
    * E-mail adres wordt niet getoond