25 dec 2011

Gouden zondagen - over Geluk (2)

Niki
Gouden zondagen - over Geluk (2)

"Gelukkige ogenblikken - en helaas ook ongelukkige ogenblikken - zijn geëtst in de hersenkwabben mét de intensiteit van dat ogenblik of die periode. Daarom herinneren we ons een zeer gelukkig ogenblik zo goed, zoals de eerste keer dat we het gezicht zagen van onze toekomstige geliefde." Vandaag deel twee van de reeks Gouden Zondagen - Geluk van Daniel Gould.

Wat is geluk?

Denk aan de herinneringen toen je jong was die je een warme gloed geven als je aan ze denkt. Neem iets speciaals in gedachten op een welbepaald tijdstip. Hoe warm was het op die dag? Scheen de zon, regende het of was het bewolkt? Welke geuren herinner je je?

Het herinneren en begrijpen van die momenten verklaart waarom we zijn wie we zijn. Daar gaat het om in de psychiatrie en de psychoanalyse. Om het herinneren. De goede dingen én de slechte dingen. De volgende stap is de echte betekenis van die momenten leren begrijpen.

Roofdier

Onderzoek naar pedofielen heeft duidelijk gemaakt dat een overgrote meerderheid van hen tijdens hun jeugd misbruikt is. Waarom ontwikkelen de misbruikten zich tot misbruikers? Omdat ze - als kinderen - eenzaam waren, of niet geliefd of afgewezen.

Een volwassen 'roofdier' ziet dit als zwakheid én een gelegenheid om overvloedige aandacht te geven totdat het kind zich in zijn handen veilig voelt. Op dat moment vindt de verleiding plaats. De meest vernederende jeugdherinneringen - seksuele verleiding - vallen samen met, mogelijk, de gelukkigste momenten: de aandacht van een andere persoon.

Waar zit ons geheugen?

Neurologen hebben de hersens in kaart gebracht met behulp van MRI scanners. Ze identificeren deelgebieden en proberen de functie ervan te begrijpen. De focus van de eerste onderzoeken was het lokaliseren van het geheugen.

En raad eens? Er is geen kwab noch hersenstam aan te wijzen waar álle leerervaringen te lokaliseren zijn; ons geheugen zit verspreid over vijftig, zestig plaatsen in de hersenen. In elk van deze deelgebieden zijn specifieke dingen opgeslagen: hoe warm het was op een bepaald moment; of de zon ook scheen en hoe de bloemen geurden. De voornaamste onderdelen van onze geest bevatten ervaringen van élk van onze vijf zintuigen: zien, horen, voelen, ruiken en proeven.

Intensiteit

Gelukkige ogenblikken - en helaas ook ongelukkige ogenblikken - zijn geëtst in de hersenkwabben mét de intensiteit van dat ogenblik of die periode. Daarom herinneren we ons een zeer gelukkig ogenblik zo goed, zoals de eerste keer dat we het gezicht zagen van onze toekomstige geliefde. Maar evenzeer de uiteindelijke breuk met diezelfde geliefde. Je voelt nog steeds de kilte van de regen op je gezicht samen met de zoute smaak van je tranen.

Dus, als we het begrip 'geluk' willen definiëren, is het nuttig die ogenblikken weer te beleven en weer te ervaren hoe die momenten voelden.

Als we ontdekken dat sommige van die gelukkige ogenblikken nep zijn - omdat je op dat moment seksueel bent misbruikt - zijn we in staat om ons onderzoek naar het ware geluk echt uit te voeren.

Tjeesus .... ik lijk wel een goeroe. Maar, is dat ook niet de rol van een goeroe? Het definiëren waar het uiteindelijk allemaal om draait?

Op de bergtop

Iemand zegt tegen zichzelf: "Wat is geluk?" Hij neemt ontslag, verkoopt alles en reist over de wereld op zoek naar iemand die zijn vraag kan beantwoorden. Hij krijgt het advies een berg te beklimmen, dus hij klimt totdat hij de top bereikt heeft. Daar ziet hij een grot en daar zit de goeroe, in lotushouding. De man vraagt de goeroe: "Wat is geluk?"

En de goeroe antwoordt: "Geluk gaat over niets anders dan over het zitten op een bergtop." De man staart hem aan met een verbaasde blik en vraagt cynisch: "Geluk gaat over niets anders dan over het zitten op een bergtop? Wat is dat voor onzin?" De goeroe, duidelijk onthutst, zegt: "Is geluk niet niets anders dan het zitten op een bergtop?"

Dus, opnieuw: wat is geluk? Het hangt er maar vanaf aan aan wie je het vraagt. Vraag je het jezelf, dan moet je het antwoord op de vraag ook goed proberen te begrijpen. Als je zegt: "geluk is de loterij winnen," is het antwoord nep, want je hebt nog nooit de loterij gewonnen, hoe kun je dan weten of het je gelukkig zal maken? En, zoals ik al schreef in het eerste deel van deze reeks: áls je de lotto al zou winnen, is de kans groot dat je daar achteraf veel spijt van krijgt.

Om te weten wat geluk is, moet je jezelf kennen. En dat is niet makkelijk!

De les die we trekken: denk voordat je de sprong waagt.

Daniel R. Gould

foto©ziezozon, afbeelding©Nicole Brouns.

De Amerikaan Daniel Gould groeide op in Chicago en studeerde politieke wetenschappen, geografie en communicatie aan de Saint Louis universiteit. Inmiddels woont hij al 33 jaar in Amsterdam, waar hij werkt als uitgever en redacteur bij uitgeverij TODAY en als freelance journalist kunst en architectuur.

Vertaling: Walter van Teeffelen.

Tags: columns, geluk
 

Reageren

  • HTML niet toegestaan. URL's worden automatisch clickable.
    * E-mail adres wordt niet getoond